Fundacja - podstawowe informacje

Fundacje działają w oparciu o przepisy ustawy o fundacjach z dnia 6 kwietnia 1984 r. (Dz. U. z 1991 r., Nr 46, poz. 203 z późn. zm.). Ustawa ta nie zawiera bezpośredniej definicji fundacji. Zgodnie z art. 1 wspomnianej ustawy fundacja może być ustanowiona dla realizacji celów społecznie lub gospodarczo użytecznych.

Fundacja powstaje w drodze oświadczenia woli złożonego przez fundatora o ustanowieniu fundacji i przeznaczeniu określonego majątku na realizację celu fundacji. Takie oświadczenie woli powinno zostać złożone w formie aktu notarialnego, bądź w treści testamentu.

Fundacja to majątek (pieniądze, papiery wartościowe, ruchomości, nieruchomości) przeznaczone przez fundatora na realizację ważnego społecznie lub gospodarczo celu. Nie można być członkiem fundacji, można jedynie zasiadać w jej władzach. Cel fundacji może być zmieniony tylko, jeżeli statut fundacji wyraźnie taką możliwość przewiduje. Fundator nie posiada żadnych szczególnych uprawnień w stosunku do fundacji, za wyjątkiem tych kompetencji, które zostały przyznane mu w statucie. Fundacja nie może zostać zlikwidowana z woli jakiegokolwiek organu fundacji, a jedynie w przypadkach wskazanych w ustawie.

Cechą charakterystyczną fundacji jest niedochodowość celu, dla którego została ona ustanowiona, tzn. że realizacja celów fundacji nie może przynosić dochodów ani samej fundacji, ani fundatorom. Oznacza to konieczność przeznaczenia wszelkich dochodów uzyskiwanych przez fundację (zarówno z majątku, w który fundacja została wyposażona przez fundatora, środków uzyskiwanych spoza funduszu założycielskiego, jak i darowizn, dochodów z działalności gospodarczej) na osiągnięcie tego celu.

W odniesieniu do fundacji organami nadzoru są właściwi ministrowie, a w wypadku fundacji, których działalność ograniczona jest do terytorium jednego województwa, odpowiedni wojewodowie.

Oświadczenie o ustanowieniu fundacji
Oświadczenie o ustanowieniu fundacji powinno być złożone w formie aktu notarialnego. Zgodnie z ustawą o fundacjach jego sporządzenie było wolne od opłat notarialnych. Od dnia 2 marca 2006r. to zwolnienie przestało obowiązywać. Pobierana jest taksa notarialna zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 czerwca 2004 r. w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej (Dz. U. Nr 148, poz. 1564 i z 2005 r., Nr 11, poz. 83). § 3 Rozporządzenia wylicza szczegółowo maksymalne stawki taksy od poszczególnych wartości w przypadku dokonania czynności notarialnej - są to kwoty od 100 zł do sześciokrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w poprzednim roku.

Niezależnie od formy (akt notarialny bądź jedna z dopuszczalnych form testamentu), oświadczenie musi wskazywać:

• cel fundacji,
• środki majątkowe, przeznaczone na jego realizację.
  (Środkami majątkowymi przeznaczonymi na realizację celu mogą być pieniądze, papiery wartościowe, a także przekazane fundacji na własność rzeczy ruchome i nieruchomości (przy przenoszeniu własności nieruchomości konieczne jest zachowanie formy aktu notarialnego).

Fundacja powstaje w momencie złożenia oświadczenia notarialnego, ale aby uzyskać osobowość prawną musi zostać zarejestrowana - odbywa się to w drodze postępowania rejestrowego w sądzie.

Statut Fundacji
Statut fundacji ustalany jest przez fundatora. Możliwe jest również ustalenie statutu fundacji przez osobę (fizyczną lub prawną) upoważnioną do tego przez fundatora. Ponieważ sam statut musi być sporządzony w formie pisemnej, również pełnomocnictwo do jego ustalenia winno być udzielone w tej samej formie (Jeżeli fundator ustanowił fundację w testamencie, a nie ustalił jej statutu i nie upoważnił do tej czynności innej osoby, stosuje się odpowiednio przepisy księgi IV Kodeksu cywilnego o poleceniu. Oznacza to, że osobą upoważnioną do ustalenia statutu fundacji będzie w takiej sytuacji spadkobierca lub zapisobiorca.). Statut musi być podpisany przez wszystkie osoby, które fundację ustanowiły i powinien zawierać następujące informacje:

• nazwę fundacji,
• jej siedzibę,
• cele,
• zasady,
• formy i zakres jej działalności,
• skład i organizację zarządu,
• sposób powoływania,
• obowiązki i uprawnienia tego organu oraz jego członków.

Osobowość prawna Fundacji
Fundacje podlegają obowiązkowi wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego (KRS). Z chwilą wydania przez sąd rejestrowy postanowienia o wpisie fundacji do rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz publicznych zakładów opieki zdrowotnej uzyskuje ona osobowość prawną. Fundacje należą więc do kategorii osób prawnych. Gdyby sąd doszedł do wniosku, że cel fundacji nie odpowiada warunkom określonym w tym przepisie powinien odmówić rejestracji fundacji.

Wniosek do KRS o dokonanie wpisu składa się na urzędowych formularzach wraz z wymaganymi dokumentami.

Obowiązkowy formularz to:
KRS-WK - organy podmiotu, ten formularz należy dołączyć zawsze. Jeśli powołano organ nadzoru wewnętrznego należy złożyć dwa formularze: jeden z informacjami o członkach organu reprezentującego (Zarząd) i osobny z informacjami o członkach organu nadzorującego (zależnie od statutu Rada Fundacji lub Komisja Rewizyjna).

Formularze dodatkowe to:
KRS-WM - jeśli fundacja zamierza prowadzić działalność gospodarczą powinna złożyć również formularz KRS-WM - Przedmiot działalności. W formularzu KRS-M znajdują się pola, w które należy wpisać poszczególne rodzaje działalności podmiotu w oparciu o wykaz działań przyjęty w Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD).

Do wniosku o wpis fundacji do KRS należy dołączyć:

• oświadczenie o ustanowieniu fundacji (akt notarialny lub inny dokument),
• statut (w trzech egzemplarzach),
• uchwały o powołaniu organów fundacji,
• uwierzytelnione notarialnie wzory podpisów osób upoważnionych do reprezentowania fundacji,
• oświadczenie wskazujące ministra właściwego do nadzoru (jeżeli zostało złożone).

Dokumenty te powinny być złożone w oryginałach albo poświadczonych urzędowo odpisach lub wyciągach.

Druk formularza wniosku i druki załączników można otrzymać w sądzie. Wniosek o wpis do Rejestru powinien być złożony nie później niż w terminie 7 dni, czyli od momentu podpisania oświadczenia o powołaniu fundacji. Złożenie wniosku rozpoczyna postępowanie rejestrowe.

Sąd rejestrowy rozpoznaje złożony wniosek nie później niż w terminie 14 dni od daty jego złożenia. Jeżeli wniosek musi być poprawiony lub uzupełniony to jego rozpoznanie powinno nastąpić w ciągu 7 dni od usunięcia przeszkody przez wnioskodawcę. Jeżeli rozpoznanie wniosku wymaga wysłuchania uczestników postępowania albo przeprowadzenia rozprawy, należy rozpatrzyć go nie później niż w ciągu miesiąca. W razie stwierdzenia przez sąd, że wniosek o wpis do KRS lub dokumenty, których złożenie jest obowiązkowe, nie zostały złożone pomimo upływu określonego terminu (7 dni od zdarzenia uzasadniającego wpis), sąd rejestrowy wzywa do ich złożenia. Wyznacza wtedy dodatkowy 7-dniowy termin, pod rygorem zastosowania grzywny przewidzianej w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego o egzekucji świadczeń niepieniężnych. W razie niewykonania obowiązków w tym terminie, sąd rejestrowy nałoży grzywnę. W razie wykonania czynności grzywna niezapłacona do tego czasu ulega umorzeniu. Wniosek należy złożyć na urzędowym formularzu wraz z wymaganymi formularzami uzupełniającymi i dokumentami.

Wpis następuje na podstawie postanowienia sądu rejestrowego niezwłocznie po jego wydaniu i polega na wprowadzeniu do systemu informatycznego danych zawartych w tym postanowieniu. Wpis uważa się za dokonany z chwilą zamieszczenia danych w Rejestrze. Z tą chwilą fundacja uzyskuje osobowość prawną.

Opłaty rejestrowe za wpisy do Krajowego Rejestru Sądowego
Do dnia 1 marca 2006r. fundacje były zwolnione z opłat sądowych, związanych z wpisem do KRS. Zwolnienie dotyczące fundacji miało szerszy zakres, ponieważ nie ponoszą one również opłat z tytułu wpisów do rejestru przedsiębiorców. Oznacza to, że fundacja prowadząca działalność gospodarczą nie płaciła za wpis lub zmianę wpisu w rejestrze przedsiębiorców. Od 2 marca 2006r. obowiązują nowe przepisy dotyczące opłat w postępowaniu przez sądem rejestrowym, na mocy których fundacje będą ponosić opłaty za wszystkie wpisy - Ustawa z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398).

Opłaty rejestrowe za wpisy do KRS wynoszą:

• rejestr fundacji - zarejestrowanie - 250 zł, zmiana - 150 zł, wykreślenie - 300 zł,
• rejestr przedsiębiorców - zarejestrowanie 1000 zł (również gdy jednocześnie następuje wpis do rejestru fundacji), zmiana - 400 zł, wykreślenie tylko z rejestru przedsiębiorców i bez wykreślenia z KRS - 150 zł oraz 300 zł wykreślenie nie tylko z rejestru przedsiębiorców, ale i z KRS,
• opłaty kancelaryjne - od poświadczonych odpisów, wypisów, wyciągów i odpisów w wysokości 6 zł za każdą stronę.

W wypadku jednoczesnego wniesienia przez tego samego wnioskodawcę, na kilku formularzach, kilku wniosków o wpis lub o dokonanie zmian w Krajowym Rejestrze Sądowym - pobiera się tylko jedną opłatę, z tym, że jeżeli przepis przewiduje dla danego rodzaju spraw opłaty w różnych wysokościach - pobiera się opłatę wyższą.
Jedną opłatę stałą, w kwocie 100 zł, pobiera się od skargi na orzeczenie referendarza sądowego, chociażby dotyczyło kilku wpisów w rejestrze przedsiębiorców lub rejestrze stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz publicznych zakładów opieki zdrowotnej.
Za uwierzytelnienie odpisu statut w postępowaniu rejestrowym trzeba zapłacić 40 zł.

Numer REGON
Po zarejestrowaniu fundacji w Krajowym Rejestrze Sądowym, organizacja ta zobowiązana jest złożyć wniosek o wpis do krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej. W ten sposób Fundacja otrzyma numer REGON. Po jego uzyskaniu organizacja zobowiązana jest złożyć wniosek o wpis numeru REGON do KRS. Zgłoszenie numeru REGON do KRS nie podlega opłacie.

NIP, konto bankowe
Organizacja powinna również uzyskać Numer Identyfikacji Podatkowej NIP we właściwym ze względu na siedzibę fundacji urzędzie skarbowym oraz założyć odrębne konto bankowe, które będzie wykorzystywane do celów prowadzonej przez fundację działalności.

Źródło:
Informacja pochodzi z portalu organizacji pozarządowych www.ngo.pl

Rejestracja fundacji w Krajowym Rejestrze Sądowym w Lublinie

Krajowy Rejestr Sądowy - XI Wydział KRS
Ul. Garbarska 20, 20-340 Lublin
Tel.: (0-81) 745 47 11, 745 47 33

Pliki do pobrania:

Ustawa z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach (.pdf)

• Poleć znajomemu
• Zgłoś uwagi