Stowarzyszenie - podstawowe informacje

Kwestie związane z tworzeniem i działalnością stowarzyszeń regulowane są przede wszystkim ustawą z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz. 855 z późn. zm.). Stowarzyszenie powstaje w wyniku podjęcia przez co najmniej 15 członków założycieli uchwały o założeniu stowarzyszenia, którzy chcą wspólnie działać i realizować wyznaczone przez siebie cele. Członkowie stowarzyszenia sami decydują, jaką działalnością chcą się zajmować. Ponadto mogą w każdej chwili w drodze zmiany statutu zmienić cel działania stowarzyszenia lub podjąć decyzję o jego rozwiązaniu. Najwyższą władzą stowarzyszenia jest walne zebranie członków. Członkowie zwyczajni stowarzyszenia mają prawo głosu na walnym zebraniu oraz mogą wybierać i być wybierani do władz stowarzyszenia, a statut nie może pozbawiać ich tych uprawnień. Od dnia 1 stycznia 2001r. stowarzyszenie uzyskuje osobowość prawną z chwilą wpisania do Krajowego Rejestru Sądowego. Organami nadzorującymi działalność stowarzyszeń są starostowie (prezydenci miast).

Typy stowarzyszeń

1. Stowarzyszenie zwykłe
   Mogą je utworzyć co najmniej trzy osoby. Uchwalają one nazwę, cele, określają regulamin działalności, siedzibę i wybierają swojego przedstawiciela, który będzie reprezentował stowarzyszenie. Następnie zgłaszają (pisemnie) utworzenie stowarzyszenia do organu nadzorującego. Stowarzyszenie zwykłe może rozpocząć działalność, jeśli w ciągu 30 dni od dnia uzyskania informacji o założeniu stowarzyszenia zwykłego, w starostwie powiatowym/urzędzie miasta nie zostanie wydany zakaz jego działalności.
   
   Stowarzyszenie zwykłe nie może: powoływać swoich oddziałów terenowych, łączyć się w związki stowarzyszeń, zrzeszać osób prawnych, prowadzić działalności gospodarczej oraz przyjmować darowizn, spadków, zapisów, otrzymywać dotacji, korzystać z ofiarności publicznej. Za zobowiązania związane z działalnością stowarzyszenia odpowiadają całym swoim majątkiem ci członkowie stowarzyszenia, którzy je zaciągnęli. Organem nadzoru dla stowarzyszenia zwykłego, tak jak dla stowarzyszenia zarejestrowanego, jest starosta (lub prezydent miasta, jeśli stowarzyszenie ma siedzibę w mieście na prawach powiatu).
2. Stowarzyszenia sportowe
   Stowarzyszenia sportowe, nazywane przez przepisy stowarzyszeniami kultury fizycznej działają na podstawie ustawy z dnia 18 stycznia 1996 r. o kulturze fizycznej oraz ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach. Zgodnie z polskimi przepisami kluby sportowe mogą działać w dwóch formach organizacyjnych:
   
   • sportowych spółek akcyjnych,
   • stowarzyszeń kultury fizycznej.
   
   Stowarzyszenia kultury fizycznej tworzy się zgodnie z przepisami Prawa o stowarzyszeniach, na zasadach dotyczących ogółu stowarzyszeń. Jednakże zgodnie z art. 7 a ustawy o kulturze fizycznej, stowarzyszenia sportowe, nieprowadzące działalności gospodarczej nie są rejestrowane w Krajowym Rejestrze Sądowym, lecz podlegają wpisowi do ewidencji, prowadzonej przez starostów/prezydentów. Stowarzyszenia te uzyskują osobowość prawną z chwilą wpisania ich do ewidencji. Natomiast stowarzyszeniami kultury fizycznej rejestrowanymi przez starostów/prezydentów są stowarzyszenia, których cele statutowe obejmują wyłącznie działalność związaną z kulturą fizyczną i turystyką.
   
   W celu zarejestrowania stowarzyszenia sportowego w ewidencji należy złożyć następujące dokumenty:
   
   • wniosek komitetu założycielskiego o wpisanie do ewidencji stowarzyszeń kultury fizycznej,
   • listę członków założycieli (co najmniej 15 osób),
   • listę obecności na zebraniu założycielskim z własnoręcznymi podpisami,
   • protokół zebrania założycielskiego zawierający uchwałę członków założycieli o powołaniu stowarzyszenia i przyjęciu statutu oraz uchwałę o wyborze komitetu założycielskiego, upoważnionego do załatwiania spraw związanych z wpisaniem stowarzyszenia do ewidencji,
   • statut stowarzyszenia (3 egzemplarze),
   • informację o adresie stałej siedziby stowarzyszenia (zgoda dysponenta lokalu).
   
   Wniosek z wymienionymi dokumentami należy złożyć w siedzibie starosty lub prezydenta miasta na prawach powiatu. Złożenie wniosku należy opłacić znakami opłaty skarbowej w wysokości 5 złotych od wniosku i 50 groszy od każdego załącznika. W razie konieczności uzyskania wyciągu z ewidencji należy złożyć wniosek i uiścić opłatę w znaczkach skarbowych w wysokości 5 złotych od wniosku i 50 groszy od każdego załącznika oraz 11 złotych za wyciąg.
   
   Stowarzyszenia, których cele statutowe obejmują także inne cele niż sportowe oraz prowadzące działalność gospodarczą podlegają rejestracji w Krajowym Rejestrze Sądowym na zasadach ogólnych.
   
   
3. Stowarzyszenie rejestrowane
   
   Statut stowarzyszenia
   Stowarzyszenie zarejestrowane musi powołać co najmniej 15 osób, które uchwalają statut stowarzyszenia i wybierają komitet założycielski. Statut musi zawierać następujące dane: nazwę stowarzyszenia, teren jego działania i siedzibę, cele i sposoby ich realizacji, sposób nabycia / przyczyny utraty członkostwa, prawa i obowiązki członków, władze stowarzyszenia, sposób ich wyboru. Ponadto sposób reprezentowania, zaciągania zobowiązań majątkowych, warunki ważności uchwał, uzyskiwania środków finansowych i płacenia składek członkowskich, zasady wprowadzania zmian w statucie, a także sposób rozwiązania się stowarzyszenia. Jeśli stowarzyszenie ma zamiar tworzyć oddziały lokalne powinno określić w statucie swoją strukturę organizacyjną i zasady tworzenia oddziałów.
   
   Zebranie założycielskie
   Pierwszym krokiem prowadzącym do zarejestrowania stowarzyszenia jest zwołanie zebrania założycielskiego. Na zebraniu założycielskim zostaje podjęta oficjalna decyzja (uchwała) o powołaniu do życia stowarzyszenia. W zebraniu musi wziąć udział, co najmniej piętnaście osób - tym samym staną się one członkami założycielami naszego stowarzyszenia.
   
   Na tym zebraniu dokonuje się spisu członków założycieli, przyjmuje się statut stowarzyszenia oraz uchwały:
   
   • o powołaniu organizacji,
   • o przyjęciu statutu,
   • o wyborze Komitetu Założycielskiego i o wyborze Zarządu,
   • o wyborze organu kontroli wewnętrznej, np. Komisji Rewizyjnej.
   
   Rejestracja w Krajowym Rejestrze Sądowym
   Dokumenty dotyczące rejestracji składa się do sądu rejonowego mającego siedzibę w mieście będącym siedzibą wojewody. Krajowy Rejestr Sądowy (KRS) dotyczy tych podmiotów, na które przepisy ustaw nakładają obowiązek takiego wpisu, w tym stowarzyszeń. Wniosek o rejestrację (podpisany przez członków komitetu założycielskiego) musi być złożony na specjalnym formularzu - KRS W20 "Wniosek o rejestracje podmiotu w Krajowym Rejestrze Sądowym" wraz z załącznikami - formularzami:
   
   a) KRS -WK "Organy podmiotu" - ten formularz należy dołączyć zawsze. Jeśli powołano organ nadzoru wewnętrznego należy złożyć dwa formularze: jeden z informacjami o członkach organu reprezentującego (Zarząd) i osobny z informacjami o członkach organu nadzorującego (zależnie od statutu Rada Fundacji lub Komisja Rewizyjna).
   
   b) KRS-WM - jeśli stowarzyszenie zamierza prowadzić działalność gospodarczą powinno złożyć również formularz KRS-WM - Przedmiot działalności. W formularzu KRS-WM znajdują się pola, w które należy wpisać poszczególne rodzaje działalności podmiotu w oparciu o wykaz działań przyjęty w Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD).
   
   Zgłaszając powstanie stowarzyszenia do KRS należy dołączyć także następujące dokumenty:
   
   
   • statut stowarzyszenia,
   • protokół z zebrania założycielskiego,
   • lista członków założycieli,
   • podjęte na zebraniu uchwały.
   
   Wszystkie dokumenty składa się w dwóch egzemplarzach. Powinny być oryginałami lub kopiami notarialnie poświadczonymi. Do wniosku należy dołączyć zaświadczenie o wniesieniu opłaty. Należy też dołączyć uwierzytelnione notarialnie albo złożone przed sędzią lub upoważnionym pracownikiem sądu wzory podpisów osób upoważnionych do reprezentowania tego podmiotu.
   
   Członkowie Komitetu Założycielskiego muszą, w ciągu 7 dni od dnia zamknięcia zebrania założycielskiego, złożyć we właściwym sądzie wniosek o rejestrację w Krajowym Rejestrze Sądowym wraz z wymaganymi dokumentami. W przypadku nie złożenia wniosku lub innych wymaganych dokumentów w terminie, sąd rejestrowy wzywa do ich złożenia wyznaczając nowy 7-dniowy termin. Jeżeli osoby obowiązane nie złożą wniosku wraz z dokumentami w tym dodatkowym wyznaczonym terminie, sąd rejestrowy może ukarać je karą grzywny. Grzywna taka może być nakładana wielokrotnie, aż do wymuszenia pożądanego działania.
   
   Sąd ma 3 miesiące (od dnia złożenia wniosku) na zarejestrowanie stowarzyszenia, przy braku uchybień. W przypadku stwierdzenia błędów formalnych zarejestrowanie może się przedłużyć.
   
   Sąd rejestrowy doręcza staroście/prezydentowi miasta (organ nadzorujący) odpis wniosku o rejestrację wraz z załącznikami. Starosta/prezydent miasta ma 14 dni (licząc od dnia doręczenia wniosku) na ustosunkowanie się do złożonego wniosku. Stowarzyszenie uzyskuje osobowość prawną z chwilą wpisania do Krajowego Rejestru Sądowego. Postanowienie o wpisie jest skuteczne i wykonalne z chwilą wydania, tzn. sąd dokonuje wpisu w Krajowym Rejestrze Sądowym niezwłocznie po wydaniu postanowienia. Sąd rejestrowy zawiadamia założycieli i organ nadzorujący (przesyła mu też statut) o wpisaniu stowarzyszenia do KRS.
   
   Sąd rejestrowy może odmówić zarejestrowania, jeśli stowarzyszenie nie spełni warunków wymaganych do rejestracji lub po stwierdzeniu, że jego statut jest zgodny z Konstytucją i innymi przepisami prawa i jego założyciele spełniają wymagania określone ustawą. Zakładane stowarzyszenie nie może, więc odwoływać się, w swoim statucie, np. do totalitaryzmu, nazizmu, nakłaniać do nienawiści rasowej czy stosowania przemocy.

Opłaty pobierane za wpis do Krajowego Rejestru Sądowego
Od 2 marca 2006 r. obowiązują nowe przepisy dotyczące opłat w postępowaniu przez sądem rejestrowym - Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398). Opłaty rejestrowe za wpisy do KRS wynoszą:

• rejestr stowarzyszenia - zarejestrowanie - 250 zł, zmiana - 150 zł, wykreślenie - 300 zł,
• rejestr przedsiębiorców - zarejestrowanie 1000 zł (również gdy jednocześnie następuje wpis do rejestru fundacji), zmiana - 400 zł, wykreślenie tylko z rejestru przedsiębiorców i bez wykreślenia z KRS - 150 zł oraz 300 zł wykreślenie nie tylko z rejestru przedsiębiorców, ale i z KRS,
• opłaty kancelaryjne - od poświadczonych odpisów, wypisów, wyciągów i odpisów w wysokości 6 zł za każdą stronę.
  Stowarzyszenie, które najpierw zarejestrowało się wyłącznie w rejestrze stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz publicznych zakładów opieki zdrowotnej, a chciałoby podjąć działalność gospodarczą musi złożyć wniosek o rejestrację w rejestrze przedsiębiorców.

W wypadku jednoczesnego wniesienia przez tego samego wnioskodawcę, na kilku formularzach, kilku wniosków o wpis lub o dokonanie zmian w Krajowym Rejestrze Sądowym - pobiera się tylko jedną opłatę, z tym, że jeżeli przepis przewiduje dla danego rodzaju spraw opłaty w różnych wysokościach - pobiera się opłatę wyższą.
Jedną opłatę stałą, w kwocie 100 zł, pobiera się od skargi na orzeczenie referendarza sądowego, chociażby dotyczyło kilku wpisów w rejestrze przedsiębiorców lub rejestrze stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz publicznych zakładów opieki zdrowotnej.
Za uwierzytelnienie odpisu statut w postępowaniu rejestrowym trzeba zapłacić 40 zł.

REGON
Po uzyskaniu wpisu do organizacje mają obowiązek złożyć wniosek o wpis do krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, tzw. numer REGON. Zgłoszenie numeru REGON do KRS nie podlega opłacie.

NIP, konto bankowe
Organizacja powinna również uzyskać Numer Identyfikacji Podatkowej NIP we właściwym ze względu na siedzibę stowarzyszenia urzędzie skarbowym oraz założyć odrębne konto bankowe, które będzie wykorzystywane do celów prowadzonej przez stowarzyszenie działalności.

Źródło:
Informacja pochodzi z portalu organizacji pozarządowych 

Rejestracja stowarzyszeń w Krajowym Rejestrze Sądowym w Lublinie

Krajowy Rejestr Sądowy - XI Wydział KRS
Ul. Garbarska 20, 20-340 Lublin
Tel.: (0-81) 745 47 11, 745 47 33

Pliki do pobrania:

Ustawa z dnia 7 kwietnia 1996 r. Prawo o stowarzyszeniach (.pdf)

• Poleć znajomemu
• Zgłoś uwagi